मेनू बंद

भूकंप म्हणजे काय

26 डिसेंबर 2004 रोजी हिंद महासागरातील तसेच इंडोनेशियाच्या उत्तर सुमात्रा च्या पश्चिम किनारपट्टीवर 21 व्या शतकातील सर्वात मोठा होता भूकंप आणि त्सुनामी आली. या भूकंपाची नोंद 9.1-9.3 रिक्टर स्केल वर करण्यात आली. भूकंपामुळे उत्पन्न झालेल्या समुद्रामध्ये त्सुनामी लाटांची ऊंची ही 30 मीटर (100 फूट) पर्यन्त होती. तसेच या भूकंपामुळे 14 देशांतील अंदाजे 227,898 लोक मारले गेले, एवढा भयंकर हा भूकंप होता. तसेच या प्राकृतीक आपदेमुळे करोडो रुपयांची संपत्ति चे नुकसान तसेच हजारो लोक बेघर झाले. जर तुम्हाला भूकंप म्हणजे काय आणि हा का होतो? याबद्दल पुरेशी माहिती नसेल तर पूर्ण आर्टिकल वाचा.

भूकंप म्हणजे काय

भूकंप म्हणजे काय

भूकंप म्हणजे पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा थरकाप. हे पृथ्वीच्या लिथोस्फियरमध्ये अचानक ऊर्जा सोडल्यामुळे निर्माण झालेल्या भूकंपीय लहरींमुळे होते. भूकंप खूप हिंसक असू शकतात आणि त्यात लोकांना इजा होण्याची आणि काही क्षणात संपूर्ण शहरे नष्ट करण्याची क्षमता असते. भूकंपाचे मोजमाप सिस्मोमीटरने केले जाते, ज्याला सिस्मोग्राफ म्हणतात. भूकंपाच्या तीव्रतेचे प्रमाण रिक्टर स्केल मध्ये मोजले जाते. 3 किंवा त्यापेक्षा कमी तीव्रतेचा भूकंप सामान्य मानला जातो, तर 7 रिक्टर स्केलच्या भूकंपामुळे मोठ्या भागात गंभीर नुकसान होते.

भूकंप म्हणजे काय
Tectonic Plates

भूकंप म्हणजे पृथ्वीच्या टेक्टोनिक प्लेट्सची अचानक हालचाल किंवा थरथरणे, ज्यामुळे जमिनीचा थरकाप निर्माण होतो. या थरकापामुळे इमारती नष्ट होऊ शकतात आणि पृथ्वीच्या पृष्ठभागाला भेगा पडू शकतात. पाण्याखाली येणाऱ्या भूकंपाला त्सुनामी म्हणतात. पृथ्वीचा समतोल बिघडल्यामुळे भूकंप होतात. भूकंप पृथ्वीच्या कवचाच्या खाली कार्यरत असलेल्या अदृश्य घटनांमुळे होणाऱ्या प्रतिक्रियांमुळे देखील होतात.

पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर, भूकंप जमिनीला हादरवून स्वतःची नोंद करतो. जेव्हा भूकंपाचा मोठा केंद्रबिंदू समुद्रकिनार्यावर असतो, तेव्हा त्सुनामीला कारणीभूत ठरण्यासाठी किनारपट्टीवर मोठ्या प्रमाणात विस्थापन होते. भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे कधीकधी भूस्खलन आणि ज्वालामुखी यासारख्या आपत्ती उद्भवू शकतात.

भूकंप म्हणजे काय
Tectonic Plates Map

भूकंपाचा अभ्यास करणाऱ्यांना भूकंपशास्त्रज्ञ म्हणतात. एका छोट्या भागात कमी कालावधीत अनेक भूकंप होऊ शकतात. टेक्टोनिक प्लेट्समध्ये अचानक तणाव निर्माण झाल्यामुळे ऊर्जेच्या लाटा पृथ्वीवरून प्रवास करतात. भूकंपशास्त्र भूकंपाचे कारण, पुनरावृत्ती, प्रकार आणि आकार याबद्दल अभ्यास करते. भूकंपाचे मोजमाप सिस्मोग्राफद्वारे केले जाते. भूकंपाची तीव्रता आणि हादरण्याची शक्ती सामान्यतः रिक्टर स्केलवर नोंदवली जाते. रिक्टर स्केलचा शोध चार्ल्स फ्रान्सिस रिक्टर यांनी 1935 मध्ये लावला होता. स्केलवर, 2 क्वचितच लक्षात येण्याजोगा आहे आणि 5 (किंवा अधिक) तीव्रतेमुळे विस्तृत क्षेत्रावर नुकसान होते.

महासागराखालील भूकंप डोंगराळ भागात भूकंप म्हणून विनाश करू शकतो. भूकंपामुळे भूस्खलनही होऊ शकते. भूकंप हे पृथ्वीच्या नैसर्गिक रॉक चक्राचा भाग आहेत. भूकंपाचा परिणाम सिस्मोमीटरने मोजता येतो. त्यामुळे होणारे हादरे ते ओळखते आणि या हालचालींना सिस्मोग्राफवर ठेवते. भूकंपाची ताकद किंवा तीव्रता, रिक्टर स्केल वापरून मोजली जाते. रिश्टर स्केलची संख्या 0-9 आहे. समुद्राखालील भूकंपामुळे त्सुनामी निर्माण होऊ शकते, त्यामुळे भूकंपाइतकाच विनाशही निर्माण होऊ शकतो.

हे सुद्धा वाचा –

Related Posts

error: Content is protected !!