मेनू बंद

लग्न म्हणजे काय असतं

जवळपास सर्वच समाजात काही विशिष्ट पद्धतींनी विवाह सोहळा पार पाडला जातो. त्याप्रमाणे पती-पत्नीशी विवाह घोषित केला जातो, नातेवाईकांना संस्कार समारंभासाठी आमंत्रित केले जाते आणि त्यांना या नवीन वैवाहिक संबंधाचे साक्षीदार होण्यास सांगितले जाते, कायदेशीर मान्यता आणि धार्मिक संस्कारांद्वारे लग्नाला सामाजिक संमती दिली जाते. जर तुम्हाला लग्न म्हणजे काय असतं याबद्दल सविस्तर माहिती नसेल, तर हा लेख तुमच्यासाठीच आहे.

लग्न म्हणजे काय

लग्न म्हणजे काय

लग्न हे स्त्री आणि पुरुष यांच्यातील सामाजिक आणि कायदेशीर बंधन आहे. हिंदू धर्मात हा एक संस्कार आहे, तर इतर धर्मात तो कायदेशीर करार आहे. विवाह हा संतती किंवा वंश पुढे जाण्याचा कायदेशीर आणि सामाजिक मार्ग आहे. विवाह संस्था संस्कृती पती-पत्नीमधील घनिष्टता आणि लैंगिक संबंधांना मान्यता देते. विवाह दोन व्यक्तींना नव्हे तर दोन कुटुंबांना आणि त्यांच्या नातेवाईकांना एकत्र करतो. या नात्याला लग्नगाठ म्हणतात. लग्न हे एक पवित्र बंधन आहे.

लग्न म्हणजे काय

‘लग्न’ हा शब्द प्रामुख्याने दोन अर्थांनी वापरला जातो. त्याचा पहिला अर्थ असा की कृती, विधी किंवा पद्धत; ज्याद्वारे पती-पत्नीचे ‘कायम’ नाते तयार होते. विवाहाचा दुसरा अर्थ म्हणजे समाजात प्रचलित आणि स्वीकारल्या गेलेल्या पद्धतींनी स्थापित केलेले वैवाहिक संबंध आणि कौटुंबिक जीवन. या नात्यामुळे पती-पत्नीला अनेक अधिकार व कर्तव्ये प्राप्त होतात. यामुळे एकीकडे समाज पती-पत्नीला लैंगिक सुखांचा उपभोग घेण्याचा अधिकार देत असताना दुसरीकडे पतीला पत्नी आणि मुलांचा सांभाळ करण्यास भाग पाडतो.

बहुतेक समाजांमध्ये, मालमत्तेचा वारसा केवळ वैध विवाहातून जन्मलेल्या मुलांनाच दिला जातो. विवाह म्हणजे पती-पत्नीमधील वैयक्तिक दृष्टीने मैत्री आणि भागीदारी. दोघांच्या सुखासाठी, विकासासाठी आणि परिपूर्णतेसाठी आवश्यक सेवा, सहकार्य, प्रेम आणि नि:स्वार्थ त्याग असे अनेक गुण वैवाहिक जीवनातून शिकवले जातात. स्त्री-पुरुषांच्या अनेक इच्छा-आकांक्षा विवाह आणि मूल जन्माला आल्याने पूर्ण होतात.

पती-पत्नीच्या अनुपस्थितीतही मुले त्यांचे नाव आणि कौटुंबिक परंपरा अबाधित ठेवतील, त्यांच्या मालमत्तेचे वारसदार बनतील आणि वृद्धापकाळात त्यांना आधार देतील, ही अपेक्षा लग्नाशिवाय शक्य नाही. हिंदू समाजात वैदिक काळापासून स्त्री ही पुरुषाचा अर्धा अंश मानला जातो, जोपर्यंत पतीला पत्नी मिळत नाही आणि मुलाला जन्म दिला जात नाही तोपर्यंत पुरुष अपूर्ण राहतो.

लग्न म्हणजे काय असतं

लग्न ही एक धार्मिक गोष्ट आहे. प्राचीन ग्रीस, रोम, भारत इत्यादी सर्व सुसंस्कृत देशांमध्ये विवाह हे धार्मिक बंधन आणि कर्तव्य मानले जात असे. वैदिक युगात प्रत्येक व्यक्तीला यज्ञ करणे अनिवार्य होते, परंतु पत्नीशिवाय यज्ञ पूर्ण होऊ शकत नाही, त्यामुळे धार्मिक दृष्टिकोनातून प्रत्येकासाठी विवाह आवश्यक होता. पत्नी या शब्दाचा अर्थ यज्ञात सोबत बसणारी स्त्री देखील होतो.

हिंदू धर्मात विवाह हा सोळा संस्कारांपैकी एक मानला जातो. विवाह = वि+वाह, म्हणजे त्याचा शब्दशः अर्थ – विशिष्ट क्रिया (जबाबदारी) + वाहने. इतर धर्मांमध्ये, विवाह हा पती-पत्नीमधील कराराचा एक प्रकार आहे, जो विशेष परिस्थितीत तोडला जाऊ शकतो, परंतु हिंदू विवाह हे पती-पत्नीमधील जन्मजात नाते आहे, जे कोणत्याही परिस्थितीत तोडता येत नाही.

अग्नीचे सात फेरे घेऊन आणि ध्रुव तारा साक्षी घेऊन दोन शरीर, मन आणि आत्मा एका पवित्र बंधनात बांधले जातात. हिंदू विवाहामध्ये पती-पत्नीमध्ये शारीरिक संबंधापेक्षा अधिक आध्यात्मिक संबंध असतो आणि हे नाते अत्यंत पवित्र मानले जाते. वैवाहिक पद्धतींचा मुख्य उद्दिष्ट परिवारातील तसेच सहवासातील सर्वांना त्या नव्या नात्याची ओळख करून देणे होय.

हे सुद्धा वाचा –

Related Posts