मेनू बंद

म्युच्युअल फंड म्हणजे काय | Mutual Fund चे प्रकार व फायदे

भारतातील Mutual Funds भारत सरकारच्या मालकीच्या सिक्युरिटीज आणि कमोडिटी मार्केटचे नियामक सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडियाद्वारे नियंत्रित केले जातात. या लेखात आपण म्युच्युअल फंड म्हणजे काय व Mutual Fund प्रकार व फायदे काय आहेत, याबद्दल जाणून घेणार आहोत.

म्युच्युअल फंड (Mutual funds) म्हणजे काय

म्युच्युअल फंड म्हणजे काय

म्युच्युअल फंड (Mutual Fund) ही एक प्रकारची गुंतवणूक आहे जी गुंतवणूकदारांचे पैसे स्टॉक, बाँड किंवा इतर प्रकारच्या गुंतवणुकीत गुंतवण्यासाठी वापरते. म्युच्युअल फंड हे व्यावसायिक मनी मॅनेजरद्वारे चालवले जातात, जे फंडाच्या मालमत्तेचे वाटप करतात आणि फंडाच्या गुंतवणूकदारांसाठी भांडवली नफा किंवा उत्पन्न मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. म्युच्युअल फंडाचा पोर्टफोलिओ त्याच्या प्रॉस्पेक्टसमध्ये नमूद केलेल्या गुंतवणुकीच्या उद्दिष्टांशी जुळण्यासाठी संरचित आणि राखला जातो.

म्युच्युअल फंड हे सहसा “Open Ended” असतात, म्हणजे नवीन गुंतवणूकदार कधीही फंडात सामील होऊ शकतात. जेव्हा असे होते तेव्हा नवीन युनिट्स, जे शेअर्ससारखे असतात, नवीन गुंतवणूकदारांना दिले जातात. वेगवेगळ्या देशांमध्ये गुंतवणूक करण्यात माहिर असलेले हजारो विविध प्रकारचे म्युच्युअल फंड, विविध प्रकारचे व्यवसाय आणि विविध गुंतवणूक शैली आहेत. असेही काही फंड आहेत जे फक्त इतर फंडांमध्ये गुंतवणूक करतात.

Mutual Funds हा व्यावसायिकरित्या व्यवस्थापित केलेला गुंतवणूक फंड आहे जो अनेक गुंतवणूकदारांकडून सिक्युरिटीज खरेदी करण्यासाठी पैसे जमा करतो. हा शब्द सामान्यतः युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा आणि भारतात वापरला जातो, तर जगभरातील समान संरचनांमध्ये युरोपमधील SICAV आणि UK मधील ओपन-एंडेड इन्व्हेस्टमेंट कंपनी (OEIC) यांचा समावेश होतो.

म्युच्युअल फंड लहान किंवा वैयक्तिक गुंतवणूकदारांना इक्विटी (Equitiy), बाँड (Bond) आणि इतर सिक्युरिटीजच्या व्यावसायिकरित्या व्यवस्थापित पोर्टफोलिओमध्ये प्रवेश देतात. प्रत्येक भागधारक, म्हणून, निधीच्या नफा किंवा तोट्यामध्ये प्रमाणात भाग घेतो. म्युच्युअल फंड मोठ्या संख्येने सिक्युरिटीजमध्ये गुंतवणूक करतात आणि कार्यक्षमतेचा मागोवा सामान्यतः फंडाच्या एकूण मार्केट कॅपमधील बदल म्हणून घेतला जातो, जो अंतर्निहित गुंतवणुकीच्या एकत्रित कामगिरीद्वारे प्राप्त होतो.

म्युच्युअल फंडाचे प्रकार (Types of Mutual Funds)

1. इक्विटी फंड – सर्वात मोठी श्रेणी म्हणजे इक्विटी किंवा स्टॉक फंड. नावाप्रमाणेच, या प्रकारचा फंड मुख्यतः समभागांमध्ये गुंतवणूक करतो. या गटामध्ये विविध उपवर्ग आहेत.

2. निश्चित उत्पन्न निधी – आणखी एक मोठा गट म्हणजे निश्चित उत्पन्न श्रेणी. एक निश्चित-उत्पन्न म्युच्युअल फंड अशा गुंतवणुकीवर लक्ष केंद्रित करतो जे परताव्याचा निश्चित दर देतात, जसे की सरकारी रोखे, कॉर्पोरेट बाँड किंवा इतर कर्ज साधने. कल्पना अशी आहे की फंड पोर्टफोलिओ व्याज उत्पन्न करतो, जे नंतर भागधारकांना दिले जाते.

3. इंडेक्स फंड – गेल्या काही वर्षांत अत्यंत लोकप्रिय झालेला आणखी एक गट “इंडेक्स फंड” या मॉनीकर अंतर्गत येतो. त्यांची गुंतवणुकीची रणनीती या विश्वासावर आधारित आहे की बाजाराला सातत्याने हरवण्याचा प्रयत्न करणे खूप कठीण आणि अनेकदा महाग असते.

4. बॅलन्स्ड फंड्स – बॅलन्स्ड फंड हे मालमत्ता वर्गाच्या संकरीत गुंतवणूक करतात, मग ते स्टॉक, बॉण्ड्स, मनी मार्केट इन्स्ट्रुमेंट्स किंवा पर्यायी गुंतवणूक असोत. मालमत्तेच्या वर्गांमध्ये एक्सपोजरची जोखीम कमी करणे हा उद्देश आहे. या प्रकारच्या निधीला मालमत्ता वाटप निधी म्हणूनही ओळखले जाते.

5. मनी मार्केट फंड – मनी मार्केटमध्ये सुरक्षित, अल्प-मुदतीची कर्ज साधने असतात, बहुतेक सरकारी ट्रेझरी बिले. तुमचे पैसे ठेवण्यासाठी हे सुरक्षित ठिकाण आहे. तुम्हाला भरीव परतावा मिळणार नाही पण तुम्हाला तुमचे मुद्दल गमावण्याची चिंता करण्याची गरज नाही.

6. इन्कम फंड्स – इन्कम फंडांना त्यांच्या उद्देशासाठी नाव दिले जाते: स्थिर आधारावर चालू उत्पन्न प्रदान करण्यासाठी. हे फंड प्रामुख्याने सरकारी आणि उच्च-गुणवत्तेच्या कॉर्पोरेट कर्जामध्ये गुंतवणूक करतात, व्याज प्रवाह प्रदान करण्यासाठी हे रोखे परिपक्वतेपर्यंत धारण करतात.

म्युच्युअल फंडाचे फायदे (Benefits of Mutual Funds)

1. विविधीकरण – विविधीकरण किंवा जोखीम कमी करण्यासाठी पोर्टफोलिओमधील गुंतवणूक आणि मालमत्ता यांचे मिश्रण, म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुकीचा एक फायदा आहे. तज्ञ पोर्टफोलिओचा परतावा वाढवण्याचा एक मार्ग म्हणून वैविध्यपूर्णतेची वकिली करतात आणि त्याचा धोका कमी करतात. वैयक्तिक कंपनीचे शेअर्स खरेदी करणे आणि त्यांना औद्योगिक क्षेत्रातील समभागांसह ऑफसेट करणे, उदाहरणार्थ, काही वैविध्य देते.

2. सुलभ प्रवेश – प्रमुख स्टॉक एक्स्चेंजवर व्यापार, म्युच्युअल फंड सापेक्ष सहजतेने खरेदी आणि विक्री केले जाऊ शकतात, ज्यामुळे त्यांना अत्यंत तरल गुंतवणूक करता येते.

3. स्केलची अर्थव्यवस्था – म्युच्युअल फंड देखील स्केलची अर्थव्यवस्था प्रदान करतात. एक खरेदी केल्याने गुंतवणूकदाराला विविध पोर्टफोलिओ तयार करण्यासाठी लागणारे असंख्य कमिशन शुल्क भरून निघते. एका वेळी फक्त एकच सिक्युरिटी खरेदी केल्याने मोठ्या ट्रान्झॅक्शन फीस लागतात, जे गुंतवणुकीचा चांगला भाग खाईल.

4. व्यावसायिक व्यवस्थापन – म्युच्युअल फंडाचा एक प्राथमिक फायदा म्हणजे स्टॉक्स निवडणे आणि गुंतवणूक व्यवस्थापित करणे. त्याऐवजी, एक व्यावसायिक गुंतवणूक व्यवस्थापक काळजीपूर्वक संशोधन आणि कुशल व्यापार वापरून या सर्व गोष्टींची काळजी घेतो. गुंतवणूकदार निधी खरेदी करतात कारण त्यांच्याकडे स्वतःचे पोर्टफोलिओ व्यवस्थापित करण्यासाठी वेळ किंवा कौशल्य नसते किंवा त्यांना व्यावसायिक फंडासारखी माहिती उपलब्ध नसते.

5. विविधता आणि निवडीचे स्वातंत्र्य – गुंतवणूकदारांना विविध शैली आणि व्यवस्थापन उद्दिष्टे असलेल्या व्यवस्थापकांकडून संशोधन आणि निवड करण्याचे स्वातंत्र्य आहे. उदाहरणार्थ, फंड व्यवस्थापक मूल्य गुंतवणूक, वाढ गुंतवणूक, विकसित बाजार, उदयोन्मुख बाजारपेठ, उत्पन्न किंवा समष्टि आर्थिक गुंतवणूक यासह इतर अनेक शैलींवर लक्ष केंद्रित करू शकतो.

हे सुद्धा वाचा –

Related Posts

error: Content is protected !!