मेनू बंद

विज्ञान म्हणजे काय

विज्ञानाचा इतिहास म्हणजे मानवाच्या विकासाचा अभ्यास आहे. Scientist हा इंग्रजी शब्द तुलनेने अलीकडेच विल्यम व्हेवेल यांनी १९व्या शतकात वापरला. पूर्वी, निसर्गाचा शोध घेणारे लोक स्वतःला नैसर्गिक तत्वज्ञानी (Natural Philosophers) म्हणायचे. विज्ञान हे नैसर्गिक जगाविषयी ज्ञानाचा एक भाग आहे, जे शास्त्रज्ञांनी तयार केले आहे जे वास्तविक जगाच्या घटनांचे निरीक्षण करतात, तथ्य (Fact) स्पष्ट करतात आणि कारणांचा अंदाज लावतात. आपण या लेखात विज्ञान म्हणजे काय सविस्तर पाहणार आहोत.

विज्ञान म्हणजे काय

विज्ञान म्हणजे काय

नैसर्गिक जगाचा शोध घेण्यासाठी आपण जे काही करतो त्याला विज्ञान म्हणतात. सत्य नसलेल्या गोष्टींपासून मुक्ती मिळवून ज्ञान मिळवण्याचा मार्ग म्हणजे विज्ञान. नैसर्गिक विज्ञानांमध्ये रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र, भूविज्ञान, खगोलशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र यांचा समावेश होतो. विज्ञान हे गणित आणि तर्कशास्त्र यांचा आधार घेते. नैसर्गिक विज्ञान निरीक्षणे आणि प्रयोग करते. विज्ञान अचूक तथ्ये, वैज्ञानिक कायदे आणि सिद्धांत तयार करते. ‘विज्ञान’ या प्रक्रियेच्या दरम्यान समोर आलेल्या तथ्यांचा वापर हा ज्ञानासाठी संदर्भ म्हणून केला जातो.

संशोधनात वैज्ञानिक पद्धतीचा वापर केला जातो. वैज्ञानिक संशोधन कल्पना किंवा पूर्वीच्या ज्ञानावर आधारित गृहीतके वापरतात, ज्यांचे वर्गीकरण वेगवेगळ्या विषयांद्वारे केले जाऊ शकते. मग त्या गृहितकांची प्रयोगांद्वारे चाचणी केली जाते. जे लोक विज्ञानाचा अभ्यास करतात आणि संशोधन करतात आणि त्याबद्दल सर्वकाही शोधण्याचा प्रयत्न करतात त्यांना वैज्ञानिक म्हणतात. शास्त्रज्ञ गोष्टींचा अभ्यास अतिशय बारकाईने करून, त्यांचे मोजमाप करून आणि प्रयोग आणि चाचण्या करून करतात.

आज, “विज्ञान” सामान्यतः ज्ञानाचा पाठपुरावा करण्याचा एक मार्ग आहे, केवळ ज्ञानच नाही. हे प्रामुख्याने भौतिक जगाच्या घटनांबद्दल आहे. 6व्या ते 7व्या शतकात ग्रीकांनी पश्चिम युरोपमध्ये “तत्वज्ञान” पुनर्जीवित केले. 17व्या आणि 18व्या शतकात शास्त्रज्ञांनी न्यूटनच्या गतीच्या नियमांसारख्या निसर्गाच्या नियमांनुसार ज्ञान तयार करण्याचा अधिकाधिक प्रयत्न केला. आणि 19व्या शतकात, “विज्ञान” हा शब्द वैज्ञानिक पद्धतीशीच अधिकाधिक जोडला गेला.

भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, भूविज्ञान आणि जीवशास्त्र यासह नैसर्गिक जगाचा अभ्यास करण्याचा एक मार्ग म्हणून विज्ञानाकडे पाहिले गेले. वैज्ञानिक पद्धती हे ज्ञान शोधण्यासाठी वैज्ञानिकांनी वापरलेल्या पद्धतींना दिलेले नाव आहे.

वैज्ञानिक पद्धतीची मुख्य वैशिष्ट्ये

  1. शास्त्रज्ञ निसर्गाबद्दल प्रश्न किंवा समस्या ओळखतात. काही समस्या सोप्या आहेत, जसे की “माश्याचे पाय किती?” आणि काही खूप खोल आहेत, जसे की “वस्तू जमिनीवर का पडतात?”
  2. पुढे, शास्त्रज्ञ समस्या तपासतात. ते त्यावर काम करतात आणि तथ्ये गोळा करतात. कधीकधी फक्त काळजीपूर्वक पाहणे आवश्यक असते.
  3. काही प्रश्नांची थेट उत्तरे देता येत नाहीत. मग शास्त्रज्ञ कल्पना सुचवतात आणि त्यांची चाचणी घेतात. ते प्रयोग करतात आणि डेटा गोळा करतात.
  4. अखेरीस, ते त्या समस्येचे सर्वात चांगले उत्तर शोधून काढते व नंतर ते लोकांना त्याबद्दल सांगतात.
  5. नंतर, इतर शास्त्रज्ञ सहमत किंवा सहमत नसतील. ते दुसरे उत्तर सुचवू शकतात. ते आणखी प्रयोग करू शकतात. पूर्वीचा उपाय पुरेसा चांगला नव्हता हे शोधून काढल्यास विज्ञानातील कोणतीही गोष्ट सुधारली जाऊ शकते.

हे सुद्धा वाचा –

Related Posts